ผู้เชี่ยวชาญแนะ ไทยเร่งเสริมสร้างศักยภาพทรัพยากรมนุษย์เพื่อประสิทธิภาพการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำให้พร้อมรับมือโลกร้อน

รศ.ดร.พงษ์ศักดิ์ สุทธินนท์ ภาควิชาภาควิชาวิศวกรรมแหล่งน้ำ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวระหว่างการบรรยายในหัวข้อ กระบวนการประเมินความเสี่ยงและความเปราะบางต่อสภาพภูมิอากาศว่า  “จากบทเรียนตั้งแต่น้ำท่วมใหญ่ในญี่ปุ่นเมื่อปี พ.ศ. 2561 จนถึงสถานการณ์น้ำท่วมที่ในหลายพื้นที่ของไทย ทำให้เราเห็นว่า ภัยพิบัติทางธรรมชาติเกิดบ่อยครั้งขึ้นและทวีความรุนแรงมากกว่าเดิม ส่งผลกระทบต่อผู้คนจำนวนมาก สร้างความสูญเสียทางเศรษฐกิจและสังคมมากมายจึงเป็นเหตุผลว่า ทำไมเราจึงต้องเตรียมพร้อมรับมือกับสถานการณ์ที่คาดเดาได้ยากมากขึ้น และการวางแผนการจัดการทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืนถึงมีความจำเป็นอย่างเร่งด่วน”

ประเทศไทยประกอบด้วยลุ่มน้ำทั้งหมด 22 แห่ง แต่ละแห่งมีความท้าทายในประเด็นการจัดสรรทรัพยากรน้ำและสิ่งแวดล้อม ผลกระทบจากภัยธรรมชาติที่แตกต่างกันทั้งอุทกภัย ภัยแล้ง น้ำเสีย ปัญหาน้ำเค็มรุกล้ำพื้นที่เกษตรกรรม และความขัดแย้งเรื่องการจัดสรรทรัพยากรน้ำเพื่อชุมชนและภาคอุตสาหกรรม ฯลฯ

จากข้อมูลของสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติพบว่า ประเทศไทยมีความต้องการใช้น้ำรวมกว่า 1.48 แสนล้านลูกบาศก์เมตร และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นทุกปีเนื่องจากการขยายตัวทางเศรษฐกิจและจำนวนประชากร ภาคเกษตรมีความต้องการใช้น้ำสูงสุดในสัดส่วนร้อยละ 75 ของปริมาณการใช้น้ำทั้งหมด แบ่งเป็นการใช้น้ำในเขตพื้นที่ชลประทาน 32.75 ล้านไร่ มีการจัดสรรให้พื้นที่เฉลี่ยปีละ 6.5 หมื่นล้านลูกบาศก์เมตร ส่วนการใช้น้ำในพื้นที่

นอกเขตชลประทาน มีทั้งสิ้น 117 ล้านไร่ ซึ่งเป็นการใช้น้ำฝน โดยตรงผสมกับน้ำบาดาลและน้ำท่า มีความต้องการใช้น้ำเฉลี่ยปีละประมาณ 5 ล้านลูกบาศก์เมตร

อย่างไรก็ตามประเทศไทยต้องเผชิญภัยพิบัติทางธรรมชาติเกิดบ่อยครั้งขึ้นและทวีความรุนแรงมากกว่าเดิม ธนาคารโลกประเมินว่าความสูญเสียทางเศรษฐกิจและสังคมอาจมากถึงร้อยละ 14 ของผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติ (Gross Domestic Product หรือ GDP) ภายในปีพ.ศ.2593 ดร.พงษ์ศักดิ์กล่าวย้ำถึงความจำเป็นของการประเมินความเสี่ยงและความเปราะบางต่อสภาพภูมิอากาศ (Climate Risk and Vulnerability Assessment หรือ CRVA) เพื่อลดผลกระทบและรับมือกับความท้าทายนี้ เพราะกระบวนการพัฒนา CRVA เสริมสร้างศักยภาพบุคลากรให้สามารถใช้เครื่องมือเหล่านี้ได้อย่างเหมาะสมกับ บริบทของกรมชลประทาน และสามารถบูรณาการมาตรการ EbA ควบคู่ไปกับการใช้โครงสร้างพื้นฐานทางวิศวกรรม (Grey Infrastructure) เพื่อความยั่งยืน นอกจากนี้ควรมีการจัดทำแผนที่พื้นที่เสี่ยงภัย (Hazard Map) ระบุจุดเสี่ยงต่อสถานการณ์ภัยพิบัติที่อาจเกิดขึ้นในระดับจังหวัด เพื่อช่วยให้ทั้งเจ้าหน้าที่กรมชลประทาน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และชุมชนมีข้อมูลเพียงพอสำหรับการวางแผนและเตรียมพร้อมอย่างมีประสิทธิภาพ