11 พฤษภาคม 2569

โครงการ GEF-ISRL ส่งมอบโดรนสำรวจป่าและการเกษตร เพิ่มพื้นป่า ฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพภาคเหนือ-อีสาน

GEF-ISRL, กิจกรรม, ข่าว, ฟื้นฟูป่าและความหลากหลายทางชีวภาพ

เรื่องและภาพโดย โครงการระบบการผลิตข้าวที่ยั่งยืนแบบองค์รวม (Inclusive Sustainable Rice Landscapes: ISRL)

โครงการระบบการผลิตข้าวที่ยั่งยืนแบบองค์รวม (Inclusive Sustainable Rice Landscapes: ISRL) มุ่งมั่นเสริมสร้างศักยภาพและความพร้อมของหน่วยงานภาคี เพื่ออนุรักษ์ การฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพของผืนป่าภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย

ด้วยการสนับสนุนงบประมาณจากกองทุนสิ่งแวดล้อมโลก (Global Environment Facility: GEF) ร่วมกับโครงการสิ่งแวดล้อมแห่งสหประชาชาติ (United Nations Environmental Programme: UNEP) โครงการ ISRL ร่วมมือกับกรมป่าไม้ (Royal Forest Department: RFD) มอบโดรนสำรวจป่าไม้และทรัพยากรธรรมชาติ และโดรนเพื่อการเกษตร ให้แก่สำนักงานจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ 2 จังหวัดเชียงราย และสำนักงานจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ 7 สาขาอุบลราชธานี เมื่อเร็ว ๆ นี้ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเสริมประสิทธิภาพการติดตามการบุกรุกป่า ไฟป่า และการฟื้นฟูระบบนิเวศในภาคเหนือ ขณะเดียวกันก็เพิ่มพื้นที่ปลูกป่าและความหลากหลายทางชีวภาพในป่าชุมชนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

จากซ้ายไปขวา: นางอรทัย ใจตุ้ย ผู้อำนวยการส่วนงานวิเทศและโครงการพิเศษ กรมการข้าว นายเกอร์มัน มุลเลอร์
ผู้อำนวยการโครงการระบบการผลิตข้าวยั่งยืนแบบองค์รวม (Inclusive Sustainable Rice Landscapes: ISRL) และนายอำพน เวียงทอง ผู้อำนวยการสำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ 2 (เชียงราย) ในพิธีการมอบสิทธิ์อุปกรณ์อากาศยาน
ไร้คนขับเพื่อการอนุรักษ์ ฟื้นฟูป่า และความหลากหลายทางชีวภาพ

“จังหวัดเชียงรายเป็นพื้นที่ต้นน้ำที่สำคัญทางภาคเหนือของไทย ด้วยภูมิประเทศที่มีความหลากหลาย ทั้งป่าเขา พื้นที่สูง สลับซับซ้อนและลาดชัน ล้วนส่งผลสำคัญต่อระบบนิเวศ วิถีเกษตรกรรม โดยเฉพาะรูปแบบการปลูกข้าวของเกษตรกรในพื้นที่ราบ อย่างไรก็ตาม การจัดการป่าไม้ต้องเผชิญกับความท้าทายจากการรุกป่าและไฟป่าที่มักเกิดขึ้นในพื้นที่ที่เจ้าหน้าที่ป่าไม้เข้าถึงได้ยาก นั่นเป็นเหตุผลที่เทคโนโลยีโดรนจึงเข้ามามีบทบาทสำคัญ ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานและยกระดับการจัดการป่าไม้ จากตั้งรับไปเป็นการจัดการป่าไม้เชิงรุก ข้อมูลที่มีความละเอียดสูงและทันสมัยจากโดรนจะเป็นเครื่องมือสำคัญช่วยสนับสนุนการวางแผนและการตัดสินใจเชิงนโยบายได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น เพราะข้อมูลที่ถูกต้องแม่นยำคือหัวใจสำคัญของการฟื้นฟูป่าไม้ที่ยั่งยืน” นายอำพล เวียงทอง ผู้อำนวยการสำนักงานจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ 2 เชียงราย กล่าว

ทั้งนี้ อุปกรณ์ที่โครงการ ISRL ส่งมอบให้กับสำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ 2 เชียงราย ประกอบด้วย โดรน DJI Mavic 3 รุ่นมัลติสเปกตรัม ติดตั้งกล้องมัลติสเปกตรัมเพื่อสแกนและวิเคราะห์ลักษณะของต้นไม้และการเจริญเติบโต ด้วยภาพทั้งในรูปแบบสองมิติและสามมิติ ช่วยให้เจ้าหน้าที่ป่าไม้สามารถใช้ภาพถ่ายทางอากาศทำแผนที่พื้นที่ป่า วิเคราะห์การจำแนกประเภทป่า โครงสร้างเรือนยอด และความหนาแน่น พร้อมทั้งตรวจพื้นที่เสื่อมโทรมและติดตามการเปลี่ยนแปลงที่ผิดปกติ เช่น การตัดไม้ทำลายป่าและไฟป่าในระยะเริ่มต้น นอกจากนี้ โดรนรุ่นที่โครงการมอบให้กับทางหน่วยงานยังช่วยสนับสนุนการเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงพื้นที่ในการจัดการป่าไม้ รวมถึงการทำแผนที่ ควบคุมไม่ให้เกิดการรุกป่า และการติดตามเฝ้าระวังไฟป่า

นอกจากพิธีการส่งมอบโดรนแล้ว ยังมีการจัดฝึกอบรมการใช้งานโดรน การวางแผนภารกิจบินโดรน และการประมวลผลข้อมูลทางอากาศขั้นสูง ให้กับเจ้าหน้าที่กรมป่าไม้ทั้งในระดับจังหวัดและตัวแทนชุมชนท้องถิ่น เป็นการเพิ่มศักยภาพสามารถเก็บรวบรวมข้อมูล ประมวลผล และใช้แผนที่สองมิติและสามมิติได้อย่างมีประสิทธิภาพสำหรับการติดตามการเปลี่ยนแปลงของของสภาพป่าไม้และการวางแผน การประเมิน และการตัดสินใจเพื่อฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพอย่างเป็นระบบ

นางสาวสริดา คณานุศิษฎ์ รองผู้อำนวยการโครงการระบบการผลิตข้าวยั่งยืนแบบองค์รวม (Inclusive Sustainable Rice Landscapes Project: ISRL) องค์กรความร่วมมือระหว่างประเทศของเยอรมัน (GIZ) ประจำประเทศไทย
เป็นตัวแทนส่งมอบโดรนการเกษตรเพื่ออนุรักษ์ป่าไม้และฟื้นฟูระบบนิเวศของป่าชุมชน ให้กับสำนักจัดการทรัพยากร
ป่าไม้ที่ 7 สาขาอุบลราชธานี โดยมีนายวีระ อมรศักดิ์ชัย ผู้อำนวยการส่วนจัดการป่าชุมชน ของสำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ ที่ 7ฯ เป็นผู้รับมอบ

นอกจากกิจกรรมส่งมอบโดรนสำรวจป่าที่จังหวัดเชียงรายแล้ว โครงการได้ส่งมอบโดรนทางการเกษตรให้กับสำนักงานจัดการป่าไม้ที่ 7 จังหวัดอุบลราชธานีไปเมื่อปลายเดือนเมษายนที่ผ่านมา

อุบลราชธานี นับเป็นอีกหนึ่งพื้นที่ดำเนินงานของโครงการฯ มีขนาดใหญ่เป็นอันดับสองในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และมีพื้นที่ป่าชุมชนมากถึง 150,000 ไร่ ซึ่งพื้นที่ป่าชุมชนส่วนหนึ่งอยู่ในสภาพเสื่อโทรม และจำเป็นต้องมีการฟื้นฟูในหลายพื้นที่

นายวีระ อมรศักดิ์ชัย ผู้อำนวยการส่วนจัดการป่าชุมชน สำนักจัดการทรัพยากรป่าไม้ที่ 7 สาขาอุบลราชธานี กล่าวว่า จังหวัดอุบลราชธานีมีแผนจะดำเนินกิจกรรมฟื้นฟูป่าชุมชนแบบครบวงจรโดยใช้โดรนทางการเกษตรมีพื้นที่นำร่องใน 2 อำเภอได้แก่ อำเภอม่วงสามสิบและอำเภอเขื่องใน กิจกรรมประกอบด้วยการใช้โดรนโปรยเมล็ดพันธุ์พืชในป่าชุมชน พร้อมหว่านปุ๋ย และพ่นเชื้อเห็ดในพื้นที่ป่าชุมชนเสื่อมโทรม 5,000 ไร่ เพื่อช่วยฟื้นฟูป่าและให้ผลผลิตอื่น ๆ ที่ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์จากไม้ เช่น เห็ด สมุนไพร และน้ำผึ้ง เพื่อบริโภคในชุมชนและหมู่บ้านในพื้นที่ใกล้เคียง พร้อมนำแนวคิดการเกษตรแบบบูรณาการมาปรับใช้อย่างเป็นระบบ คือปลูกข้าวนาปีในช่วงฤดูฝน ปลูกถั่วลิสงเป็นพืชหลังการเก็บเกี่ยว ชุมชนท้องถิ่นร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐ ปลูกป่าและฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพ รวมตัวกันปลูกป่าไผ่และสร้างแนวกันไฟเพื่อป้องกันไฟป่า

ชาวบ้านคำเกิ่ง พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่ป่าไม้ร่วมกันเตรียมปุ๋ยเม็ดและน้ำเพื่อทดลองโปรยในพื้นที่ป่าชุมชนใกล้หมู่บ้าน พร้อมช่วยกันนำต้นกล้าไปปลูกป่าฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพของป่าชุมชน

นอกจากนี้ ยังมีการสาธิตการบินโดรนเกษตรที่บ้านคำเกิ่ง ตำบลเตย อำเภอม่วงสามสิบ เพื่อหว่านปุ๋ยเม็ดและพ่นน้ำตามแนวที่ปลูกพืช เทคโนโลยีโดรนสามารถลดปริมาณการใช้ปุ๋ยและการใช้น้ำเพื่อการเกษตรอย่างมีประสิทธิภาพและแม่นยำ ลดการใช้แรงงาน และเพิ่มประสิทธิภาพการฟื้นฟูระบบนิเวศและการปลูกป่า

นายทวี วงศ์สมรภูมิ ชาวบ้านบ้านคำเกิ่ง กล่าวว่า จำนวนเห็ดที่เพิ่มขึ้นในป่าชุมชน ช่วยสร้างความมั่นคงทางอาหารเพราะชาวบ้านจะได้เก็บเห็ดเพื่อบริโภคและช่วยเพิ่มรายได้ให้กับชุมชน ชุมชนโดยรอบก็จะได้รับประโยชน์จากการเกษตรแบบบูรณาการและวนเกษตร ชาวบ้านยังสามารถเก็บสมุนไพรจากป่ามาขายเพื่อสร้างรายได้ระยะยาว

นายเกอร์มัน มุลเลอร์ ผู้อำนวยการโครงการ ISRL กล่าวว่า โครงการนี้มุ่งสนับสนุนเกษตรกรให้ใช้แนวทางการทำนาแบบยั่งยืน ส่งเสริมการจัดการภูมิทัศน์แบบบูรณาการ และมีส่วนร่วมในภาคข้าวโดยรวมของประเทศไทย เทคโนโลยีโดรนมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการอนุรักษ์และฟื้นฟูป่า ช่วยให้เจ้าหน้าที่เข้าถึงพื้นที่ที่ยากลำบากได้อย่างรวดเร็วและปลอดภัย ลดภาระงาน และช่วยให้ทำงานได้อย่างปลอดภัยในพื้นที่อันตราย การฟื้นฟูความสมดุลทางธรรมชาติและเพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพของป่าชุมชนใกล้กับชุมชนเกษตรกรรมจะช่วยเพิ่มความมั่นคงทางอาหารและยกระดับคุณภาพชีวิต

โครงการ ISRL จะยังคงทำงานร่วมกับกรมป่าไม้ต่อไปในด้านการปลูกป่า การฟื้นฟูป่า และการปกป้องป่าอนุรักษ์ที่มีคุณค่าสูง (High Conservation Value Forest: HCVF) และมีแผนจัดการฝึกอบรมกิจกรรมต่างๆ เช่น การอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำ ลดการกัดเซาะดิน และเสริมสร้างระบบนิเวศเพื่อการปลูกข้าว ตลอดจน มีส่วนร่วมกับตัวแทนการจัดการป่าชุมชนเพิ่มเติม เพื่อดำเนินการอนุรักษ์และฟื้นฟูป่าอย่างเป็นระบบในระยะยาวต่อไป ■